Stelling bij ‘U de lezer’, NJB 01/07
Digitalisering wordt gepresenteerd als een groot goed, maar deze ontwikkeling heeft tevens een keerzijde. De kwaliteit van studenten die zijn opgegroeid in het digitale tijdperk is op juridisch academisch analytisch terrein kwalitatief minder dan de studenten van voor het digitale tijdperk.
Het NJB gaat digitaal! Een vooraanstaande landelijk bekende nestor onder de strafpleiters vertrouwde de redactie van het NJBlog toe dat het snelle karakter van digitalisering heden ten dage steeds vaker ten koste gaat van de traditionele vaardigheid van de grondig doorwrochte juridische analyse. Hier wordt gewoonweg te weinig tijd voor genomen en de kwaliteit van pleitnota’s holt hierdoor zienderogen achteruit. Deze ontwikkeling zou mogelijk parallel lopen met een algemene tendens van afvlakking die binnen de rechtenfaculteiten zichtbaar is. Immers, gemak dient de mens. Zeer veel informatie is beschikbaar via internet en hele scripties kunnen compleet worden gedownload. Hoeveel studenten wroeten nog de Universiteitsbibliotheek door om de werken van W.J.M. Eysinga (hoogleraar Volkenrecht te Leiden) op doorwrochte analyses na te lezen? Niet al te veel.
De stelling is daarom: ‘Digitalisering wordt gepresenteerd als een groot goed, maar deze ontwikkeling heeft tevens een keerzijde. De kwaliteit van studenten die zijn opgegroeid in het digitale tijdperk is op juridisch academisch analytisch terrein kwalitatief minder dan de studenten van voor het digitale tijdperk.’
Haha… Als je dat vindt, moet je vooral een weblog beginnen…
Bij het zoeken van materiaal op internet moet je juist heel alert zijn op het selecteren van betrouwbare bronnen en dat zal de analytische vaardigheid van studenten dan ook eerder ten goede komen. Ik ben het dan ook niet eens met de stelling. En bedenk maar dat er sinds mensenheugenis gemopperd wordt op het niveau van nieuwe lichtingen studenten!
Caroline Lindo
Tja, nostalgie is ook niet meer wat het geweest is…
Was vroeger alles beter? De opleiding tot jurist duurde in ieder geval langer (5 in plaats van 4 jaar). Dus wellicht werd er meer geleerd.
Er ligt ook meer nadruk op snel studeren. De tijdsdruk is zeker toegenomen, maar dat is in de beroepspraktijk ook zo, lijkt me. En haastige spoed…
Van het gegeven dat rechtbanken met enorme wachtlijsten kampen, bijvoorbeeld, worden de uitspraken ook niet beter. Maar of dat nu betekent dat rechters dommer zijn geworden?
Er zijn ook meer studenten. Wellicht is kwantiteit wel voor kwaliteit in de plaats gekomen. Maar ja, kantoren die uitbreiden worden daardoor ook niet per definitie slechter.
Misschien valt het allemaal wel mee. Is het juist knap dat onder tijdsdruk meer acceptabele pleitnota’s het licht zien. Is het een kwaliteit om op kosten van de cliënt geen wetenschappelijk onderzoek te bedrijven, maar gewoon een behoorlijke pleitnota te schrijven. Of heeft de nestor in kwestie een paar slechte voorbeelden onder ogen gehad, die hij wellicht zelf had moeten bekijken voordat ze de deur van zijn kantoor verlieten…
Hoe dan ook, het lijkt me geen resultaat van de digitalisering. Als je de tijd hebt kun je ook digitaal een enorme hoeveelheid bronnen raadplegen (denk bijvoorbeeld aan allerhande databanken die Kluwer, uitgever van het NJB, in beheer heeft).
Als het nu al minder is dan vroeger, dan is digitalisering daar niet debet aan. Het werkelijke probleem is tijdsdruk, niet alleen bij studenten overigens. Digitalisering is in die context eerder een zegen dan een vloek, omdat ze tijd bespaart.
De kwaliteit van studenten moet juist door de digitalisering beter zijn. Immers de klanten die zij (gaan) bedienen zijn juist door de digitalisering beter geïnformeerd en mondiger geworden. De klant weet juist door de digitalisering in staat zijn/haar problemen beter onder woorden te brengen en de klant weet vaak al in welke richting een oplossing gezocht kan worden. Dit voornamelijk door de digitalisering. De (toekomstige) jurist zal juist meer kwaliteit moeten krijgen doordat de gesprekspartner niet meer volledig onwetend is.
Digitalisering zorgt eveneens voor grotere en sneller databanken, waardoor juist de jurist beter zal gaan leren hoe de juiste informatie te selecteren voor zijn/haar casus.
Ik ben het dan ook niet eens met de stelling.
Ik vraag mij af of er een causale correlatie is tussen enerzijds de mindere kwaliteit van studenten en anderzijds het digitale tijdperk. Volgens mij zit er uitsluitend een temporele correlatie en is het analytisch vermogen vooral achteruit gaat omdat wij te weinig van onze studenten verwachten.
Dat wij te weinig uit onze studenten halen, heeft m.i. twee oorzaken: er moeten (i) zo veel mogelijk studenten (ii) zo snel mogelijk afstuderen. (i) leidt hoe dan ook tot daling van het niveau. Niet alleen omdat de ondergrens verlaagd wordt, maar ook omdat massaliteit doorgaans niet bevordelijk is voor motivatie en persoonlijke begeleiding. Indien hetzelfde percentage de vakken moeten halen in dezelfde tijd, moet je de ondergrens wel naar beneden gooien.
Punt (ii) ligt fundamenteler. Nu steeds meer de norm wordt om binnen vier jaar af te studeren en met projecten als BSA dit ook steeds meer gehandhaafd gaat worden, is er veel minder tijd om studenten vaardigheden bij te brengen. Vroeger, toen alles nog goed was en de bierkratjes van hout, was het veel gebruikelijker om studenten te laten zakken voor vakken zodat ze er opnieuw in konden duiken en zo er beter uitkwamen. Door de tijdsdruk worden dit soort middelen steeds lastiger en zal ook zo het analytisch niveau van de jurist dalen.
Doordat wij te weinig van studenten verwachten, halen wij ook niet alles uit ze wat erin zit en dát zien we nu terug. Niet dankzij het informatietijdperk gaat het achteruit, maar -zoals mijn voorgangers al aangekaart hebben- de digitale tijd weet de schade juist beperkt te houden.