Terecht vraag je aandacht voor de “andere burgers”, maar die bescherming wordt in belangrijke mate al geboden in de regelgeving en bovendien kan elke belanghebbende bezwaar maken tegen een besluit. Bedenk dat het bestuursorgaan de belangen van “derden” mede moet afwegen bij het te nemen besluit.

Ik vermoed dat Brenninkmeijer niet zozeer ruimtelijke ordening op het oog had, maar eerder “families” als sociale zekerheid. Ik denk ook direct aan allerlei verordeningen, die soms meer verwantschap vertonen met strafrecht dan met bestuursrecht.

Een belangrijk probleem is de asymmetrie tussen burger en overheidsorgaan. Aan de kant van de bestuursorganen zie je juristen die zeer goed zijn ingevoerd op “hun” terrein van het bestuursrecht. Daar tegenover staat een veelal ondeskundige burger, die daarbij ook nog vertrouwt op mondelinge “adviezen” van (medewerkers van) de bestuursorganen. Het is zeer de vraag of al die adviezen objectief zijn.

Op het moment dat de bestuursrechter nog slechts de “echo van de wet” is, is deze een verlengstuk van de overheid.

Naar mijn mening signaleert Brenninkmeijer een fenomeen dat zich in de geschiedenis meermaals voordeed. In dat verband noem ik Keizer Justinianus, die alles wilde beheersen wat hem “rechtens toekwam”. Hij bediende zich van twee middelen: de wapenen en de wetten.

Op het moment dat de rechter zijn beoordelingsvrijheid wordt afgenomen, is de rechtsstaat feitelijk om zeep. De geschiedenis laat zien wat de gevolgen daarvan zijn.