Ik was erbij op de Dam toen tijdens de twee minuten stilte een man begon te roepen. Het was wonderlijk dat wij in het publiek alleen de schreeuw hoorden. Een oudere moslim naast me zei Insh’Allah en keek me bedroefd aan. Misschien dacht hij net als ik terug aan een paar jaar tevoren toen wat nieuw Nederlandse jongelui door de stilte heen waren gaan roepen. Een gillend meisje doorbrak mijn bespiegelingen en toen hoorden we klappen. Waren het schoten? Later bleek het het lawaai van omvallende hekken te zijn. Mensen begonnen te rennen. Ik reageer van nature nogal secundair en was helemaal niet van plan te gaan rennen, maar als er een menigte op je af stormt word je niet blij. Mijn vriendin en ik liepen ook langzaam terug maar konden niet anders dan ons te laten meesleuren in de stroom. Ik zag een paar armen boven de menigte uit bezwerende, op en neer gaande bewegingen maken. Heel goed – misschien stille agenten, misschien verstandige medeburgers die tot kalmte maanden. Het had enig effect. De stampede werd rustiger. Even later werd gezegd dat iemand onwel was geworden – dat was helemaal goed (nou ja, het was natuurlijk een onzinbericht maar het hield de in gang gezette menigte af van verdere domheid). De Koningin kwam terug en we applaudiseerden. Het enige dat tot een voortdurend gevoel van onrust leidde waren de loeiende sirenes. Achteraf heb ik begrepen dat twee mensen echt ernstig gewond zijn geraakt.
Juridisch is het tot verbazing van journalisten die mij belden logisch dat wordt gedacht aan vervolging van de man die de eerste veroorzaker was wegens het toebrengen van zwaar lichamelijk letsel door schuld. Maar laten we wel onthouden dat de menigte voor zover ik het kon zien pas begon te rennen na de gil van het meisje en – wat ikzelf niet heb gehoord – nadat omstanders ‘bom, bom’ zouden hebben geroepen. Misschien meenden ze dat in hun paniek (bijvoorbeeld omdat iemand een koffer had laten vallen), misschien niet. Het was de cascade van paniek gebaseerd op gebrekkig overzicht van wat er echt aan de hand was die ertoe leidde dat zwaar gewonden vielen – iemand brak zijn bekken en een ander een been (als ik het goed heb begrepen).
Natuurlijk begrijp ik de geprikkeldheid sinds vorig jaar Koninginnedag en sinds de terroristische aanslagen eerder dit decennium – maar de veerkracht van mensen lijkt wel heel klein te zijn geworden en daarmee een gevaar op zich. Ik zag 16-jarige meisjes staan te huilen in mijn nabije omgeving, terwijl wij dus niets hadden meegemaakt in het oog van de menigte. Waar is de zelfbeheersing gebleven?! Deze 4e mei leert dat de angst zelf nu echt gevaarlijk begint te worden – gevaarlijker dan de reële dreigingen.
Deze post is ook verschenen op Buruma blogt.
Bron afbeelding: Rufus Baas
{ 0 reacties }
