Mag de rechter een burgemeester verbieden op 4 mei ook gevallen Duitse soldaten te laten herdenken?

De zaak. Het Comité 4-5 mei in de Achterhoekse plaats Vorden wil bij de jaarlijkse dodenherdenking op de begraafplaats ook aandacht besteden aan een aantal Duitse soldatengraven. Na de officiële plechtigheid wil het de mogelijkheid bieden mee te lopen langs deze graven. Het leggen van bloemen is dan mogelijk. De burgemeester van Vorden kondigt aan ook aan dat deel van de ceremonie deel te nemen. De belangenorganisatie Federatief Joods Nederland eist dat de rechter dit alles verbiedt.

Waarom een verbod?

De eisers vinden een herdenking van Duitse soldaten grievend of beledigend tegenover de slachtoffers en hun nabestaanden. Zij menen dat het toestaan van zo’n herdenking en de deelname van de burgemeester onrechtmatig is. De gemeente moet daarom de herdenking niet alleen verhinderen, maar er zeker zelf niet aan meedoen.

Wat is de rechtsgrond?

De gemeente heeft geen officiële beslissing over de herdenking genomen die voor ‘beroep en bezwaar’ in de zin van de Algemene Wet Bestuursrecht vatbaar is. Dit is dus geen bestuursrechtelijke kwestie, waarbij de rechter kan beoordelen of een ‘redelijk handelend gemeentebestuur’ had kunnen besluiten om aan deze herdenking mee te doen. Volgens de kort geding rechter is het daarom een gewone civiele kwestie. Dan is de vraag of het handelen van de gemeenten een onrechtmatige daad is. Volgens het Burgerlijk Wetboek is dat „een doen of nalaten in strijd met een wettelijke plicht of met hetgeen volgens ongeschreven recht in het maatschappelijk verkeer betaamt”.

Moet de herdenking in zijn geheel worden verboden?

Dat vindt de rechter buiten proportie. „Een controverse over wie er openlijk herdacht mogen worden, mag niet leiden tot een streep door de traditionele dodenherdenking”. De rechter betwijfelt ook of de burgemeester daartoe wel bevoegd zou zijn. Tenminste, als er geen grote ordeverstoringen verwacht zouden worden.

Moet de burgemeester daar wegblijven?

Jazeker, vindt de rechter. De mogelijkheid bestaat dat de burgemeester bij deze nieuwe vorm van herdenken anderen kwetst. En kwetsen is onrechtmatig. „Herdenking van dode Duitse soldaten kan passend zijn, maar niet op 4 mei en niet in één adem met de herdenking van slachtoffers”. De rechter verwijt de gemeente geen draagvlak te hebben verworven „bijvoorbeeld in de vorm van sondering onder diverse bevolkingsgroepen of een openbare behandeling in de gemeenteraad”.

Het comité is ‘plotseling’ met dit plan gekomen. De gemeente had zich moeten realiseren dat dit „niet onmiddellijk, ook bij oudere generaties algehele instemming zou oproepen”. De rechter weegt mee dat het idee opkwam „na het overlijden van de voormalige verzetsstrijders” in het comité. En dus intern omstreden was.

De rechter twijfelt aan het voorgestelde verloop van de ceremonie. Hij vreest dat „sommigen gedwee de burgemeester volgen om onverhoeds te bemerken dat ze bij Duitse oorlogsgraven staan”. In plaats van verbroedering en verzoening kan dit tot verwarring en verdeeldheid leiden. De burgemeester moet daarom „omwille van de gevoelens van sommige van zijn burgers en burgers elders in Nederland” de plechtigheid mijden.

Lees hier de uitspraak (LJN BW4958).

Er kan ook worden gereageerd op Recht en Bestuur. Reacties verschijnen op beide sites.

Bron afbeelding: troistoques

Mag de vriendin van een crimineel worden gedwongen tegen haar vriend te getuigen? Terwijl dat niet hoeft als ze getrouwd waren?

De zaak. In een vol café in Den Bosch wordt een man doodgeschoten. De verdachte blijkt een gedetineerde op weekendverlof, die daar met zijn vriendin zat. De man is eerder veroordeeld voor doodslag met een vuurwapen. De vrouw wordt door de rechter- commissaris opgeroepen om te getuigen, maar weigert. Zij beroept zich op het verschoningsrecht voor partners. Zij woont al 18 jaar met de verdachte samen. Het stel heeft twee kinderen, die de verdachte ook heeft erkend.

Daarop wordt zij opgesloten, of, zoals dat formeel heet, in gijzeling genomen. Totdat ze praat. In totaal zit zij 14 dagen vast. Ze blijft echter zwijgen. De rechter zegt, tot in hoogste instantie, dat dit verschoningsrecht niet voor haar is bedoeld. De wetgever heeft dat met opzet beperkt tot gehuwden en mensen in een geregistreerd partnerschap. Ook gescheiden partners kunnen er bijvoorbeeld geen beroep op doen. Dus wie niet is getrouwd en niet geregistreerd samenwoont moet gewoon getuigen. Zeker in zo’n ernstige zaak is dat een burgerplicht, die zwaarder weegt.

Wat is de rechtsvraag?

De vrouw klaagt bij het mensenrechtenhof in Straatsburg dat de wet het mensenrecht op bescherming van het gezinsleven schendt. Zij vindt dat ongeregistreerd, maar 18 jaar samenzijn en twee kinderen feitelijk gelijk staat aan het huwelijk of geregistreerd partnerschap.

Haar advocaat wijst erop dat voor de belastingen, de sociale zekerheid, het huurrecht en alimentatie Nederland ook geen verschil maakt tussen ongeregistreerde samenwoners en getrouwde of geregistreerde stellen. Haar getuigenis was ook niet nodig om bewijs in de strafzaak te krijgen. Er waren genoeg andere getuigen.

Hoe liep de strafzaak af?

De verdachte werd veroordeeld. Ook hij hield zijn mond tijdens het onderzoek. Het slachtoffer zou de vriendin hebben lastig gevallen. De politie wilde van zijn vriendin vooral weten of er sprake was van voorbedachte rade. Waarom had hij een wapen bij zich? Getuigen van de daad waren er genoeg. Het café zat vol.

Mag Nederland ongeregistreerde samenwoners dwingen tegen elkaar te getuigen?

Het Hof in Straatsburg vindt de Nederlandse wet in orde, maar het is kantje boord. Tien rechters stemmen voor de Nederlandse praktijk, zeven stemmen tegen. Nederland heeft bij deze regeling een relatief grote eigen beoordelingsvrijheid, zegt het Hof. Er is in Europa namelijk geen consensus over verschoningsrecht voor partners. Nederland heeft een duidelijke afweging gemaakt tussen het belang van strafvervolging en bescherming van het gezinsleven. Het verschoningsrecht wordt keurig toegekend, maar formeel beperkt tot gehuwde of geregistreerde stellen.

Dat samenwonen zonder samenlevingsovereenkomst maatschappelijk (en dus juridisch) feitelijk hetzelfde is als gehuwd zijn of geregistreerd samenwonen, is niet juist. Het Nederlandse parlement mag huwelijk of registratie een speciale status toekennen. Voor een verschoningsrecht geeft de doorslag of het partnerschap een ‘openbare onderneming’ is met een pakket aan rechten en plichten van contractuele aard. Anders moet de rechter straks bij iedere relatie onderzoeken uitzoeken of verschoningsrecht van toepassing is. Wie niet trouwt of registreert moet deze consequenties aanvaarden.

Lees de uitspraak van het EHRM in de zaak Van der Heijden vs. the Netherlands hier.

Er kan ook worden gereageerd op Recht en Bestuur. Reacties verschijnen op beide sites.

Is de zorgverlener strafbaar als zijn hulpeloze patiënt zich ernstig brandt in een te heet bad? En daarna de oorzaak niet meteen aan de ouder vertelt?

De zaak. Een twintigjarige dubbel gehandicapte bewoner van een zorginstelling verbrandt haar voeten in een te heet bad. De begeleider die haar in bad deed wordt door de officier van justitie verweten opzettelijk zwaar lichamelijk letsel te hebben toegebracht. Ook wordt hem aangerekend de oorzaak te hebben verzwegen. Daardoor liet hulp op zich wachten.

Wat zijn de feiten?

De gehandicapte vrouw zit een paar minuten in bad, maar verstijft onverwacht. De begeleider wil haar in een andere houding zetten en ontdekt dat het water veel te heet is. De thermostaatkraan staat veel te ver open. Hij laat snel het water weg lopen en koelt de vrouw met lauw water. Zij heeft rode plekken op haar voeten. Later blijken dat tweedegraads brandwonden te zijn. Ook zit er een grote blaar onder haar voet met wondvocht. De begeleider waarschuwt zijn leidinggevende en een collega. De verwondingen worden verzorgd. De vrouw wordt opgehaald door haar moeder, die met haar naar de huisarts en de dermatoloog gaat.

Heeft de begeleider de brandwonden veroorzaakt?

Het parket vindt dat de begeleider wist of had moeten weten dat het water te heet was. De temperatuur had met de hand gecontroleerd moeten worden. Door dat niet te doen accepteerde de begeleider de aanmerkelijke kans dat er letsel zou ontstaan. Dat heet voorwaardelijk opzet.

De verdediging zegt dat de begeleider het water wel heeft gecontroleerd. De hoge temperatuur zou daarna zijn ontstaan. De thermostaatkraan was waarschijnlijk defect. Dat de brandwonden alleen aan de voeten optraden en niet aan de billen wijst op een geleidelijk oplopende temperatuur.

Heeft de begeleider genoeg gedaan na het incident?

De officier vindt van niet. De begeleider heeft niet verteld dat de verwonding mogelijk door te heet water is veroorzaakt. Ook dat zou voorwaardelijk opzet zijn – de aanmerkelijke kans aanvaarden dat medische hulp uitblijft.

De verdediging wijst erop dat de begeleider haar chef riep en samen met een collega de blaren verzorgde. Ook is de moeder gebeld en verteld dat een bezoek aan de huisarts gewenst is.

Wat zegt de rechtbank?

De rechter sluit niet uit dat de thermostaatkraan stuk was. Deze kraan werd namelijk snel vervangen – een paar weken later bleek een andere kraan (ook?) defect. Dat de voeten verbrandden en de billen niet, wijst inderdaad op geleidelijk opwarmen. De begeleider wordt vrijgesproken van het toebrengen van zwaar letsel.

Maar de rechtbank vindt dat de begeleider ook tekort schoot. Hij zette meteen de koude kraan aan. Maar ontkende vervolgens dat de verbranding door heet water kwam. „Pas later die middag heeft de verdachte zijn begeleidster [...] verteld wat er die ochtend werkelijk is gebeurd”, zegt de rechtbank. „Het is derhalve niet aan verdachte, maar aan de moeder te danken dat uiteindelijk medische zorg is ingeroepen”.

De officier eiste 80 uur taakstraf – de rechtbank legt 35 uur op wegens het niet verlenen van adequate medische zorg.

De uitspraak (LJN BV9549) is hier te vinden.

Er kan ook worden gereageerd op Recht en Bestuur. Reacties verschijnen op beide sites.

Mag een krant een foto plaatsen van de verdachte, voor aanvang van de strafzaak, met als argument dat hij eerder voluit op tv was?

De zaak. Het dagblad Het Parool ontdekt in 2009 dat een verdachte in een moordzaak twee jaar eerder hoofdpersoon was in een tv-documentaire. Daarover verschijnt een nieuwsartikel dat wordt geïllustreerd met een beeld uit die documentaire, waarop de verdachte een litteken in zijn gezicht toont uit een eerdere vechtpartij. De documentaire maakte deel uit van een reeks over ‘Vrije radicalen’. Ofwel „jongeren die radicale keuzes in hun leven maken”. Aflevering vijf was gewijd aan Rex van P. Volgens de aankondiging van omroep NTR was hij „een lid van de Crips, een groep jongeren met dezelfde kleren en ‘activiteiten’, die heel close met elkaar omgaan: ‘Wij sterven voor elkaar!’ aldus Rex”. De documentaire stond online – ook was er van verdachte op YouTube een rapclip te vinden. De verdachte eist dat Het Parool de foto bij het artikel op internet verwijdert. Hij eist schadevergoeding.

Wat is er met Van P.?

Hij is door de rechtbank veroordeeld tot 16 jaar cel wegens het doodsteken van een orthopedagoog en het neersteken van twee andere hulpverleners in opvanghuis Spirit in Amsterdam. Het OM had 18 jaar en tbs geëist en is in hoger beroep gegaan. Het strafproces loopt nog.

Hoe reageert de krant?

De foto wordt van de website verwijderd, maar een vergoeding wordt geweigerd. Daarop eist Rex van P. tienduizend euro schadevergoeding bij de rechtbank, wegens schending van zijn portretrecht. Hij vindt dat hij een „redelijk belang” heeft, namelijk zijn privacy, om publicatie tegen te houden. De krant bepleit het recht op vrijheid van meningsuiting.

Hoe oordeelt de rechtbank?

Die zegt (in 2010) dat de krant gelijk heeft. Het artikel is zakelijk, correct en relevant. De foto heeft een „direct en functioneel verband” met de tekst. In de NTR-documentaire lichtte Van P. het litteken toe: resultaat van een massale vechtpartij. Het Parool putte uit een algemeen toegankelijke bron. Aan de documentaire had de verdachte bovendien vrijwillig meegewerkt. Hij droeg er dus zelf aan bij dat hij in verband wordt gebracht met de moord in het opvanghuis. Van P. is het met dit oordeel oneens en gaat in beroep.

Hoe oordeelt het hof?

Van P. voert aan dat volgens het Ferdi E.-arrest een verdachte publicatie van zijn foto alleen hoeft te dulden als hij een bekende persoon is. (Ferdi E. was in 1987 de ontvoerder en moordenaar van Gerrit Jan Heijn. Hij werd in 2000 tijdens een proefverlof door het weekblad Panorama gefotografeerd, en ging naar de rechter wegens de publicatie van de foto.) Die ene documentaire over Van P. in 2007 heeft niet voor bekendheid gezorgd. Ook vindt Van P. het krantenbericht vergeleken met de documentaire ‘te negatief’ over hem.

Het hof vindt het krantenbericht correct, zakelijk en ook relevant. Maar die herkenbare foto gaat toch te ver. Bij foto’s van verdachten moet een krant „in beginsel terughoudend” zijn. „Zonder wezenlijk afbreuk te doen aan de zeggingskracht van het artikel, hadden Het Parool c.s. immers een minder herkenbaar portret kunnen publiceren, bijvoorbeeld door het plaatsen van een balkje over de ogen”. De verdachte is door de documentaire uit 2007 geen publiek persoon geworden. Het Parool moet 1.500 euro schadevergoeding betalen.

Lees hier de uitspraak (LJN BV9304).

Er kan ook worden gereageerd op Recht en Bestuur. Reacties verschijnen op beide sites.

Bron afbeelding: Comicbase

Mag een kaakchirurg na een consult zijn stem verheffen, op tafel slaan en de patiënt aan de arm wegtrekken?

De zaak. Een patiënte klaagt bij het tuchtcollege over een kaakchirurg. Zij vindt dat hij wreed met haar omging en haar mishandelde. De vrouw is Russisch en bracht haar dochter mee als tolk. Zij onderging een wortelpuntoperatie. Vijf dagen na de behandeling gaat ze terug met pijn. De arts constateert een infectie. De patiënt vraagt via haar dochter om het antibioticum Amoxicilline. De chirurg slaat dan volgens de dochter met de hand op tafel en imiteert haar verzoek ‘oké, Amoxicilline’. De chirurg zegt dat zijn gebaar een verzuchting was, waarbij één hand op tafel neerkwam.

Wat gebeurde er daarna?

Op de gang besluiten de patiënte en haar dochter dat ze de chirurg opnieuw willen spreken. Ze stappen binnen en vragen waarom die infectie eigenlijk kon ontstaan. En waarom er niet na de behandeling preventief antibiotica is voorgeschreven.

De chirurg zegt tegen de dochter dat ze hem niet moet beschuldigen. De dochter vindt dat hij niet moet schreeuwen. De chirurg zegt dat ‘schreeuwen’ heel anders klinkt en doet dat ook even voor. De chirurg staat op en legt dochter zijn voorschrijfbeleid uit. („Preventief antibiotica voorschrijven doen we in Nederland niet.”) De dochter barst uit in huilen.

De patiënte gaat tussen dochter en chirurg staan en zegt dat de chirurg tegen haar moet praten. De chirurg pakt de patiënte bij de arm en trekt haar weg om weer met de dochter te kunnen praten. Dochter en patiënte proberen de behandelkamer te verlaten, maar de praktijkassistente verhindert dat. Ten slotte belandt het duo op de gang, waar ze na een poosje onder meer het teamhoofd spreken. De patiënte toont haar arm, waarop rode plekken zitten. De chirurg zegt later haar „licht” te hebben aangeraakt en zich niet te kunnen voorstellen dat daardoor pijn zou zijn veroorzaakt.

Wat is de maatstaf?

Is de medicus bij het beroepsmatig handelen gebleven binnen de grenzen van een redelijk bekwame beroepsuitoefening, rekening houdend met de stand van de wetenschap, en met hetgeen in de beroepsgroep als norm of standaard was aanvaard?

Wat is het oordeel?

Het tuchtcollege vindt schreeuwen onnodig en onprofessioneel. De chirurg had de vragen van de patiënte kort moeten beantwoorden en het stel verzoeken weg te gaan. Als een patiënt een arts emotioneel ter verantwoording roept, moet die zich beheersen.

Het trekken aan de arm is een ongewenste, hardhandige handtastelijkheid bij een patiënt. De klacht mishandeling is gegrond. De chirurg had erop bedacht moeten zijn dat de patiënte uit een cultuur komt „waarin aanraking onder de geschetste omstandigheden volstrekt ongeoorloofd is”. Ook de patiënte beletten te vertrekken was onjuist.

De chirurg heeft dus onzorgvuldig, ongewenst handtastelijk en daarmee onprofessioneel gehandeld. Uit zijn verweer blijkt ook dat hij zijn eigen aandeel niet onderkent. Ook heeft hij niet door dat hij zich onvoldoende kan beheersen. De klagers hebben zich vermoedelijk dwingend, emotioneel en theatraal gedragen. Mede daarom wordt volstaan met een waarschuwing.

De uitspraak is hier te vinden (LJN YG1683). Er kan ook worden gereageerd op Recht en Bestuur. Reacties verschijnen op beide sites.

Mag een werkgever een stelende employee eenzijdig dwingen tot schadevergoeding?

De zaak. Winkelbedrijf V&D beschuldigt een verkoopster van systematische diefstal. Zij bekent en tekent een verklaring waarin ze belooft de geschatte schade van 115.000 euro te vergoeden. Ze wordt op staande voet ontslagen.

Hoe werd zij betrapt?

Het bedrijf constateert tekorten en plaatst camera’s in twee magazijnen. Uit de beelden blijkt dat zij daar allerlei kleding opzij legt en ontdoet van de beveiliging. Die blijkt ze in de winkel aan te nemen van kennissen. De verkoopster haalt in het magazijn de hangers eraf, doet ze in V&D tassen en geeft ze op vaste momenten mee aan de medeplichtigen. Ook verbergt ze onder haar eigen kleding gestolen kleding. Zij erkent dit ‘tenminste een jaar’ te doen en twee keer per week ‘tenminste 3 of 4 tassen vol’ mee te geven.

Hoe verloopt het gesprek?

Zij wordt ter verantwoording geroepen door de bedrijfsleider en een bedrijfsrechercheur. Het gesprek duurt een kwartier, waarna de rechercheur een schuldbekentenis van drie A4′tjes uittikt die de verkoopster tekent. Een maand later eist V&D dat zij de 115.000 euro ‘binnen veertien dagen’ betaalt, of via een afbetalingsregeling. De vrouw zoekt een advocaat.

Wat is het geschil?

Heeft V&D misbruik van omstandigheden gemaakt? Was er ‘wilsovereenstemming’: wist de verkoopster wat zij tekende?

Wat zegt de werknemer?

Ik was niet op mijn gemak door die twee hoger geplaatsten tegenover me en erg beschaamd. Ik wilde zo snel mogelijk weg en heb op alles ja gezegd. Ik wist niet goed wat ik tekende. Er zijn woorden in mijn mond gelegd. Ik stal niet een jaar, maar zes maanden. Het bedrag is ook veel lager. Met de politie heb ik uitgerekend dat het niet meer dan 5000 euro kan zijn geweest.

Wat zegt de werkgever?

Het gesprek was open en eerlijk. Zij is niet onder druk gezet. Sterker, zij bleef maar praten. Het schadebedrag is berekend op basis van haar verklaring en overigens nog afgerond naar beneden. Zij heeft de verklaring getekend en het bedrag behalve in cijfers ook in letters zelf opgeschreven.

Wat is de maatstaf?

Er is sprake van misbruik van omstandigheden als de werkgever wist of had moeten begrijpen dat de employee door bijzondere omstandigheden (afhankelijkheid, lichtzinnigheid, abnormale geestestoestand of onervarenheid) bewogen werd tot instemmen. Terwijl de werkgever haar daar daarvan had behoren te weerhouden.

Hoe oordeelt de rechter?

De werkgever had een overwichtpositie in het gesprek. Zij was in een ‘benarde positie’ omdat ze was betrapt. Het tekenen van de schuldbekentenis kan V&D niet worden verweten. Maar wel de schadeverklaring. Die had namelijk dwingende juridische bewijskracht. Het bedrijf had haar moeten informeren over de juridische gevolgen van het ondertekenen daarvan. Had de vrouw tevoren advies kunnen inwinnen, dan zou ze niet hebben getekend. Dat had de werkgever moeten begrijpen. Op de zitting bleek dat het voor het bedrijf ‘niet of zelfs onmogelijk’ is om de echte geleden schade vast te stellen. V&D maakt dus misbruik van omstandigheden en mag de vordering niet innen.

Lees de uitspraak (LJN BV3669) hier. Er kan ook worden gereageerd op Recht en Bestuur. Reacties verschijnen op beide sites.

Bron afbeelding: Marcel Oosterwijk

Is er sprake van dood door schuld als je per ongeluk het zekeringstouw loskoppelt waardoor je klimpartner uit de klimwand valt?

De zaak. Een klimmer valt in een klimhal twaalf meter en sterft aan de gevolgen. Op het moment van de val blijkt zij niet gezekerd door haar partner op de grond. Klimwandklimmen is een duosport. Eén persoon staat op de grond en heeft het zekeringstouw met een karabiner (of musketonhaak) aan zijn klimgordel vastgemaakt. Een val van de klimmer vangt de ‘zekeraar’ zo op. De klimmer kan ook hangen in dit touw en zo afdalen.

Wat ging eraan vooraf?

Het klimduo klimt al zes jaar samen, wekelijks op dinsdag. Die avond klimmen zij ongeveer tien routes, waarbij ze elkaar afwisselden. Naast hen klimt een ander duo, onder wie de vriendin van de verdachte. Tijdens het klimmen praten ze ook af en toe.

Vlak voor de fatale val is het naburige duo klaar. De vriendin laat zich vieren, haakt zich los en gaat op weg naar de bar. Achteraf verklaart de verdachte dat hij vermoedelijk op dat moment zíjn zekeringstouw ook loskoppelde. Hij zegt dat hij “onbewust zijn zekering heeft losgemaakt, kennelijk omdat hij dacht dat vastgekoppeld blijven niet meer nodig was nu zijn vriendin veilig op de grond stond”.

Zijn klimpartner begint dan te vallen. De zekeraar voelt het touw slippen, constateert dat hij de karabiner in zijn hand houdt, draait zich om en ziet de laatste meters van de val. Hij erkent niet steeds omhoog te hebben gekeken naar zijn klimpartner, omdat dat fysiek ‘ondoenlijk’ is. Hij zegt ook dat dat niet hoeft, omdat hij aan het touw kan voelen wat de klimmer verwacht.

Wat legt het OM ten laste?

Dood door schuld. De verdachte had steeds omhoog moeten kijken. En ook niet moeten praten met de klimmende buren. Hij had zich moeten beperken tot zijn taak als zekeraar. Door de zekering los te koppelen zonder te weten dat zijn partner aan de grond stond, is hij erg nalatig geweest.

Wat zegt de rechter?

Die denkt dat de zekeraar “zich steeds scherp bewust is geweest” van zijn verantwoordelijkheid. Van enige nonchalance is niet gebleken. Het niet steeds omhoog kijken wordt goedgemaakt door spanning op het touw te houden, vindt de rechter. Het losmaken van de zekering past in ‘geautomatiseerd handelen’ door de zekeraar. Dat soort handelingen heeft een risico “juist doordat ze op onbewust niveau worden gestuurd”. Namelijk “dat ze door andere handelingen in een verkeerde richting worden gestuurd.” Dan kan de ene automatische reeks handelingen overgaan “in een andere reeks van geautomatiseerde handelingen” – zonder dat je dat in de gaten hebt.

Toen de vriendin veilig op de grond stond, “kon die reeks handelingen worden afgerond met het losmaken van de zekering”. Dat daar iemand anders aan hing, valt de zekeraar niet te verwijten. Er is geen grove schuld of aanmerkelijke nalatigheid. Vrijspraak dus.

De rechter zegt erbij dat “gezien de reeks ongevallen” zekeringen in de toekomst alleen nog maar door klimmers afgekoppeld zouden moeten worden.

Lees de uitspraak hier (LJN BU2878). Er kan ook worden gereageerd op Recht en Bestuur. Reacties verschijnen op beide sites.

Mag de staat met Google Earth in je achtertuin kijken om zo bewijs voor een strafzaak te verzamelen?

De zaak. Een advocate doet allerlei privéaankopen met valse facturen, zogenaamd voor het advocatenkantoor. Maar in werkelijkheid voor zichzelf of voor twee collega’s, met wie zij samen een advocatenmaatschap voert. Zo ontduiken ze samen voor duizenden euro’s allerlei belastingen.

Aan leveranciers wordt gevraagd valse bonnen te schrijven, voor de boekhouding van het kantoor. Zo trokken ze privéuitgaven van de belasting af als kantoorkosten. Het gaat om verlichting, stoffering, verbouwingen, maar ook aanpassingen aan de cv. Kocht de advocate een bed, dan vroeg en kreeg ze een bon voor ‘kantoormeubilair’.

Hoe werd Google Earth toegepast?

De advocate schafte ‘voor kantoor’ twee grote gele zogeheten Bubble Club-stoelen aan, van de ontwerper Philippe Starck. Deze massief ogende stoelen van polypropyleen worden meestal in de tuin gebruikt. De opsporingsambtenaar, van de FIOD, komt op het idee om na te gaan of deze stoelen misschien thuis in de tuin staan. Daartoe vult ze op Google Earth het privéadres van de verdachte in, zoomt in op het satellietbeeld en constateert dat er inderdaad dergelijke stoelen in haar eigen achtertuin staan.

Is dit een wettelijk toegelaten schending van de privacy?

De advocaat van de advocate vindt dit een onrechtmatige opsporingsmethode. Volgens artikel 8 van het Europese mensenrechtenverdrag is de achtertuin een plek waar de burger een ‘redelijke verwachting van privacy’ mag hebben. Ook is inzoomen op satellietbeelden van Google van iemands woning en privéterrein niet vermeld in de wet Bijzondere Opsporingsbevoegdheden, terwijl politiek is afgesproken dat methoden die inbreuk maken op de privacy specifiek geregeld zouden worden. Dat is niet gebeurd en dus mag dit niet. Inzoomen op iemands achtertuin is ook geen lichte inbreuk op de persoonlijke levenssfeer.

De officier van justitie vindt dat hier sprake was van ‘surveilleren op de digitale snelweg’. Er zijn elders in de wet algemene artikelen te vinden waar deze methode onder te brengen valt.

Hoe toetst de rechter?

Die kijkt of artikel 2 van de Politiewet, waarin de politie de algemene bevoegdheid krijgt om de rechtsorde daadwerkelijk te handhaven, hier toereikend is. Dit algemene artikel laat nieuwe methoden toe, mits die ‘in beperkte mate inbreuk maken’ op de privacy van verdachten. De manier waarop, de duur en de intensiteit van de observatie zijn maatstaf. En de ernst van de verdenking. Ook controleert de rechter of de wetgever zich ooit uitliet over deze vraag. Toen het parlement de wet op de computercriminaliteit besprak, zei het kabinet dat zoals de „politie, al dan niet in burger, op straat mag surveilleren en rondkijken, zo mag een rechercheur vanachter zijn computer hetzelfde doen op internet”. Dat hoefde niet expliciet in de wet te worden opgenomen.

En dus?

Vond de rechter dat het mocht, omdat het een beperkte inbreuk op de privacy is. Google Earth is voor iedereen raadpleegbaar. De advocate krijgt een boete van 17.000 euro en 40 uur taakstraf. Ook omdat ze de advocatuur te schande maakte.

Lees hier de uitspraak (LJN BU9409).

Er kan ook worden gereageerd op Recht en Bestuur. Reacties verschijnen op beide sites.

Hoeveel honden mag je houden in een appartement voordat de huisbaas de huur opzegt?

De zaak. Een woningcorporatie wil een huurder kwijt die sinds 1998 een tweekamerappartement bewoont. Vanaf 2008 krijgt de huisbaas klachten over vervuiling en stank die door de vier honden van de huurder zou worden veroorzaakt.

De huurder ontvangt ook ‘logeerhonden’ en had af en toe een nest jonge honden. Hij heeft een website waaruit geconcludeerd kan worden dat hij vanuit het appartement een kennel drijft. De huurder is drie keer per brief gewaarschuwd.

Waarop baseert de huisbaas de ontbinding?

De huurder zou afspraken niet nakomen en handelen in strijd met het huurcontract door zich niet als ‘goed huurder’ te gedragen. De rechter probeert eerst een comparitie, een zitting die als doel heeft partijen met elkaar te verzoenen. Ook gaat de rechter in het gebouw kijken.

Wat staat er in het contract?

De huurder moet het gehuurde in een behoorlijke en zindelijke staat van onderhoud houden. Hij mag geen handel of nering drijven en moet vuil of rommel opruimen.

Welke feiten stelt de rechter vast?

In het portiek zitten zwarte vegen op de muur en er liggen hondenharen op de vloer. Maar dat komt elders in het gebouw ook voor. De vervuiling is niet ernstig, maar de huurder had het wel moeten opruimen. Dat de conciërge dat had moeten doen, aldus de huurder, vindt de rechter niet juist. De klachten over loslopen en hondenpoep op het gemeenschappelijke grasveld zijn ook terecht. Maar van een bedrijfsmatige kennel is geen sprake. In elf jaar vier nestjes jonge honden duidt niet op een bedrijf. Alles bijeen vindt de rechter hem geen goed huurder.

Hoe weegt de rechter de belangen af?

Zijn de aard van de gedragingen, de redelijke belangen van partijen en de omstandigheden van het geval voldoende om het contract op te zeggen? De rechter constateerde ter plaatse vervuiling ‘en een sterke hondengeur’. Het hele complex maakt echter een ‘onverzorgde en verpauperde indruk’. Verder is hondengeur niet per definitie onacceptabel. In ieder gemeenschappelijk woongebouw moeten bewoners ‘geuren die samenhangen met de leefwijzen van andere gebruikers, zoals kook- of rookluchten’ accepteren. Ook vond de rechter dat de huurder ‘toegewijd’ en bekwaam omging met zijn honden.

En de uitslag is?

Toch ontruiming van de woning. De woning is ‘absoluut niet geschikt’ voor het houden van en handelen in honden. Feitelijk is het geen woning meer, maar een kennel gezien de ruimte die de honden er in beslag mogen nemen. De huurder houdt zich inderdaad niet aan de afspraken. De huurder beseft ook onvoldoende wat zijn verplichtingen zijn. Op de zitting zei hij dat de verhuurder hem ‘lastig viel’ met brieven.

De eis van de huurder dat de woningcorporatie verplicht is hem een geschikte woning aan te bieden, verwerpt de rechter. De corporatie moet zich daar wel voor inzetten, maar is daar niet toe verplicht. De woning wordt immers ontruimd omdat de huurder verwijtbaar tekort schoot. Niet de verhuurder. De schoonmaakkosten moet de corporatie betalen. De ingediende rekening is buitenproportioneel.

De uitspraak (LJ BU2511) is hier te lezen.

Er kan ook worden gereageerd op Recht en Bestuur. Reacties verschijnen op beide sites.

Kun je een mislukte of achteraf overbodig gebleken adoptie ongedaan laten maken?

De zaak. In 1971 wordt een zesjarig meisje geadopteerd door een echtpaar. Als ze achttien is krijgt zij weer contact met haar biologische moeder en andere familieleden. Rond haar twintigste scheidden haar adoptieouders. Met haar adoptievader verliest zij tien jaar later het contact. De adoptiefmoeder overlijdt in 2008, als ze 43 is. Twee jaar later vraagt ze de rechtbank om de adoptie ongedaan te maken en haar familiebanden te herstellen met haar echte moeder. Zij wil bovendien de achternaam van haar moeder. De adoptiefvader heeft geen bezwaar.

Wat was de reden van de adoptie?

De moeder zou haar als kleuter hebben afgestaan omdat zij uit een buitenechtelijke relatie was geboren. In haar aristocratische familie was een zogeheten bastaard destijds, in 1965 niet acceptabel. Zij zou onder ‘grote druk’ hebben gehandeld.

Hoe verliep haar terugkeer?

Volgens het vonnis is het contact niet alleen met de moeder hersteld, maar ook met de zuster van de moeder, haar man en de grootouders van moeders zijde. De familie beschikt over twee fondsen ‘met aanzienlijke vermogens’, bedoeld om behoeftige familieleden te ondersteunen. Alleen wettige afstammelingen worden toegelaten, maar beide fondsen maken een uitzondering voor deze ‘onechte’ dochter. Zij mag dus ook aanspraken op basis van verwantschap laten gelden.

Wat staat er in de wet over het schrappen van een adoptie?

Alleen het kind mag daar om vragen en wel tussen het 20e en 23e jaar. Niet eerder en niet later. Deze vrouw is echter 45. Ruim na de termijn dus. Destijds durfde ze deze stap niet te zetten omdat haar adoptieouders zich toen nog verzetten. Ze probeert het nu toch omdat haar advocaat kansen ziet in het ‘recht op gezinsleven’ uit het Europese verdrag voor de bescherming van de rechten van de mens. Het niet erkennen van de familierechtelijke band met haar biologische moeder zou een schending van dit burgerrecht vormen.

Hoe lost de rechter dit op?

Eerst zegt de rechtbank dat deze adoptie niet voldoet aan de norm die nu in de wet staat. Adoptie mag als ‘vaststaat dat het kind niets meer van zijn ouder of ouders in de hoedanigheid van ouder te verwachten heeft’. Dit bleek achteraf onjuist. De vrouw toonde aan dat er inmiddels een ‘innig contact’ is gegroeid en er financiële aanspraken zijn erkend. De adoptie was eerder nadelig. Zij zou kansen hebben gemist. Hereniging is in haar belang, vindt de rechter.

De beperkte herroepingstermijn schuift de rechter opzij. Die is bedoeld om geadopteerden te beschermen tegen overhaaste beslissingen. In dit geval heeft de geadopteerde juist over een langere termijn familiebetrekkingen hersteld. Als nu de strenge termijnen uit de wet worden toegepast is dat onredelijk, onbillijk en daarom onaanvaardbaar. Zo’n korte herroepingstermijn is een ongerechtvaardigde inmenging in het gezinsleven.

En zo rekt de rechter de herroepingstermijn van 3 jaar op met maar liefst twintig jaar in het belang van het kind. De adoptie wordt herroepen. Zij krijgt haar naam en haar moeder terug.

Er kan ook worden gereageerd op Recht en Bestuur. Reacties verschijnen op beide sites.