Vooraf van Ton Hartlief in NJB 10/10
Het begint op te vallen en is volgens sommigen ook niet terecht: dat toezichthouders in het brandpunt van de belangstelling staan, terwijl de echte schurken, de dans lijken te ontspringen. Bij het DSB-echec raken niet alleen Scheringa maar ook Lakeman steeds verder naar de achtergrond en verschuift de aandacht naar Wellink en DNB. Die komen ook al in beeld in verband met de kredietcrisis, terwijl de bankiers het toch werkelijk gedaan hebben. En ook in andere gevallen gaat de aandacht uit naar wat wel secundaire daders worden genoemd, terwijl de ellende begint met handelen of nalaten van anderen. Wanneer een TBS’er tijdens een verlof over de schreef gaat, komt de overheid die hem liet terugkeren in de maatschappij in beeld. Wanneer een duwbak zinkt en in zijn kielzog enkele andere vaartuigen meeneemt en zo voor een miljoenenschade zorgt, richt de gedupeerde zich op de overheid die ten onrechte een veiligheidscertificaat voor de duwbak heeft afgegeven en niet op de eigenaar van de duwbak. En ook de cafébrand in Volendam en de vuurwerkramp in Enschede kunnen in dit verband worden genoemd. Lees verder »
Vooraf | 8 maart 2010 | 1 reactie »
Hoe ernstig moet willekeurig geweld zijn om een ‘reeël risico’ op schade op te leveren, genoeg voor een asielverzoek? En moet dat risico individueel zijn of mag collectief ook?
Door Folkert Jensma (juridisch redacteur NRC Handelsblad), met reacties van Ashley Terlouw en Ymre Schuurmans.
De zaak. Een 19 jarige Somalische vrouw vraagt asiel en wordt binnen 48 uur door de IND verhoord. Ze verkocht op de markt van Mogadishu qat, een legale drug, aan aanhangers van de tijdelijke regering. De Al Shabaab terreurbeweging pakte haar op en hield haar twee maanden vast. Na vrijlating werd ze bedreigd. Daarop ontvluchtte ze Somalië. Als reden geeft ze het geweld en de slechte omstandigheden. Haar vader is er gedood door een verdwaalde kogel. Haar moeder en stiefvader zijn gedood door onbekenden. Lees verder »
De Uitspraak | 2 maart 2010 | 11 reacties »
Vooraf van Corien Prins in NJB 09/10
In de VS gaat het volgens de Federal Trade Commission om ettelijke miljoenen slachtoffers per jaar. In ons land is geen totaalbeeld bekend, maar staat de ‘officiële’ teller bij het, begin 2009, door Justitie en Binnenlandse Zaken geïnitieerde Meldpunt Identiteitsfraude op ruim 300. Ik heb het over burgers die aangeven slachtoffer te zijn van identiteitsfraude. Bekend zijn natuurlijk de slachtoffers waar de Nationale Ombudsman zich sterk voor maakte. Maar hoeveel consumenten bij banken hebben aangekaart slachtoffer te zijn van financiële identiteitsfraude is onbekend. Alhoewel bancaire veiligheidsdiensten op operationeel niveau met de problematiek worden geconfronteerd, is er kennelijk (nog) geen aanleiding strategisch beleid te initiëren. Ook de Nederlandse Vereniging van Banken lijkt niet bijzonder actief. Wie tenslotte gegevens tracht te achterhalen via politiekorpsen wordt over aantallen aangiftes van identiteitsfraude niet veel wijzer. Identiteitsfraude valt niet of nauwelijks als zodanig in de systemen te traceren omdat het geen zelfstandig delict betreft en aangiftes achter de brede noemer van art. 231 Sr (fraude met reisdocumenten) en art. 326 Sr (oplichting) verdwijnen. Dienders worstelen met het fenomeen: burgers die aangifte willen doen wordt gemeld dat niet zij, maar hun bank het slachtoffer is. Of de feitelijke aangifte blijkt problematisch, juist omdat het voorval onder diverse beschikbare – algemene – strafbaarstellingen geduid kan worden en zo ook in het standaard aangiftesysteem ingebracht moet worden. Lees verder »
Vooraf | 1 maart 2010 | 3 reacties »
Vooraf van Ybo Buruma in NJB 08/10
Dat in bijna twee weken tijd meer dan 80 000 steunbetuigingen zijn vergaard door het burgerinitiatief ‘Uit vrije wil’ is een echte gebeurtenis. De initiatiefgroep met de politici Hedy D’Ancona, Frits Bolkestein en Jan Terlouw en de juristen Eugène Sutorius en Jit Peters bepleit ‘legalisatie van stervenshulp aan ouderen die hun leven voltooid achten; dit op hun uitdrukkelijk verzoek en onder voorwaarden van zorgvuldigheid en toetsbaarheid’. Deze liberale gedachte wordt vooral onderbouwd met de overweging dat mensen de vrijheid moeten hebben zelf te beslissen wanneer ze uit het leven willen stappen. Herinnerd wordt aan Huib Drion. Diens ideaal was ‘dat oude mensen die op zichzelf zijn aangewezen naar een arts kunnen lopen – hetzij hun huisarts, hetzij een daartoe aangewezen arts – om de middelen te verkrijgen waarmee zij op het moment dat hun dat zelf aangewezen voorkomt, een eind aan hun leven kunnen maken op een manier die voor henzelf en voor hun omgeving aanvaardbaar is’ (NRC 19 oktober 1991). Lees verder »
Vooraf | 24 februari 2010 | 1 reactie »
Hoeveel moeite moet een gynaecoloog doen om de identiteit van een spookdonor te achterhalen na een foutieve inseminatie?
Door Folkert Jensma (juridisch redacteur NRC Handelsblad), met reacties van Paul Vlaardingerbroek, Caroline Forder en Michiel van Emmerik.
De zaak. Een lesbisch stel wil kunstmatige inseminatie met sperma van een vriend van wie zij al een dochter hebben. Na de behandeling krijgen zij echter een zoon met een donkere huid en zwarte krullen. Hun donor was blank. Het ziekenhuis maakte dus een fout. Het zaad blijkt van een Arubaanse man die ooit met een andere patiënte meekwam. De naam van deze man is niet bekend. Het stel wil er alles aan doen om diens identiteit te achterhalen. Ze hebben haast: het jongetje is zeven, de gynaecoloog gaat met pensioen. Lees verder »
De Uitspraak | 16 februari 2010 | 8 reacties »
Opinie van Jit Peters in NJB 08/10
Lang is politiek beraadslaagd over de kabinetsreactie op het rapport-Davids. Maar nu hebben we dan ook wat. Het is een kunststukje geworden dat de partijen PvdA en CDA bijeenbracht. Die partijen hadden toch een geheel andere visie op het rapport-Davids; de één wilde een schuldbekentenis en het gelijk achteraf, de ander wilde het ongelijk voor fouten uit het verleden niet erkennen. Met een paar toverformules zijn beide partijen bediend en dat is knap. Alleen van de ministeriële verantwoordelijkheid en het rapport-Davids zelf blijft weinig over maar wie daarover zeurt is een kniesoor want de coalitiebelangen en het voortbestaan van dit kabinet staan voorop. En in dat laatste is men toch aardig geslaagd. Lees verder »
Artikelen en debat | 16 februari 2010 | 1 reactie »
Vooraf van Alex Brenninkmeijer in NJB 07/10
De rechter is de spreekbuis van de wet. Met dit adagium verzette Montesquieu zich tegen al te vrije rechtspraak die in zijn tijd – door de parlementen – gepraktiseerd werd. De rechter interpreteert de wet, maar de wijze waarop de rechter zijn taak vervult, is voor een belangrijk deel bepaald door de tekst van de wet. Als de wetgever kiest voor minimumstraffen dan snijdt die keuze de afwegingsmogelijkheid voor de rechter weg. De rechter kan er dan slechts voor kiezen om het strafbare feit anders te kwalificeren, maar de strafmaat vloeit uit de wet voort. Het is een tendens van deze tijd dat de discussie over het beperken van de afwegingsruimte van de rechter regelmatig oplaait. Lees verder »
Vooraf | 15 februari 2010 | 3 reacties »
Vooraf van Inge van der Vlies in NJB 06/10
In artikel 26 van het Internationale verdrag inzake burgerlijke en politieke rechten staat dat iedereen gelijk is voor de wet. De wet moet discriminatie verbieden en mag dus zeker niet zelf discrimineren, tenzij er een objectieve en redelijke rechtvaardiging bestaat. Daarvan is sprake als met een onderscheid een legitiem doel (legitimiteit) wordt nagestreefd, het onderscheid voor het bereiken van dit doel passend is (doelmatigheid) en of het onderscheid geboden is (proportionaliteit). Bij de beantwoording van die vraag komt de wetgever een zekere beoordelingsvrijheid toe (Hoge Raad 15 juli 1998, NJ 2000, 168). Zo maakte de rechtbank Den Haag de opstap naar de vraag of het verbod voor mensen met de Iraanse nationaliteit tot deelname aan bepaalde activiteiten gerechtvaardigd was. Lees verder »
Vooraf | 8 februari 2010 | 1 reactie »
Mag een gemeente bewoners drie maanden uit hun huis zetten als ze illegaal hennep kweken zonder daar overigens enige overlast mee te veroorzaken?
Door Folkert Jensma (juridisch redacteur NRC Handelsblad), met een reactie van Tom Barkhuysen.
De zaak. De gemeente Venlo besluit gedurende drie maanden een woning dicht te timmeren van een stel dat in een schuur bij hun woning 48 hennepplanten kweekte. Illegale teelt van hennep zorgt namelijk voor ‘overlast, verloedering en gevaarzetting in woonwijken’. Bewoner en eigenaar krijgen eerst een waarschuwing. Negeren ze die, dan grijpt de burgemeester naar artikel 174a van de Gemeentewet. De bewoners moeten tijdelijk verhuizen. Ook de eventuele eigenaar kan niet over het huis beschikken. De bewoners werden in 2007 al gewaarschuwd omdat er ook in hun toenmalige woning een hennepkwekerij werd aangetroffen. Daarna verhuisden ze. Maar ook in de schuur bij hun nieuwe woning kweekten ze hennep. Lees verder »
De Uitspraak | 2 februari 2010 | 11 reacties »
Vooraf van Coen Drion in NJB 05/10
“Het is in ieder geval onder juristen reeds lang van algemene bekendheid dat de rechter in een overeenkomst, die naar zijn oordeel onredelijk is, mag veranderen zoveel hij wil, zonder dat zijn beslissing deswege in cassatie vernietigd zal worden, als hij zijn wijzigen maar niet wijzigen noemt, maar uitleggen.” Het is dit citaat van Ph.A.N. Houwing in zijn noot onder HR 20 mei 1949, NJ 1950, 72 (Rederij Koppe), dat een misschien wat straf en ongenuanceerd geformuleerde, maar daarom toch niet in zijn algemeenheid onjuist te noemen, samenvatting geeft van de uitlegjurisprudentie van de Hoge Raad, die tot op de dag van vandaag betekenis heeft. De praktijkjurist, contractenmaker, die voorspelbaarheid en rechtszekerheid nastreeft, als ook degene die primair taalkundige uitleg predikt, zal ervan gruwen. De wetenschapper die de leer van de normatieve uitleg aanhangt, als ook degene die langs andere wegen de billijkheid voorop stelt, zal de juistheid ervan triomfantelijk willen onderstrepen, zelfs al bedoelde Houwing het als kritiek. Lees verder »
Vooraf | 1 februari 2010 | Geen reacties »
